چهارشنبه, 04 اسفند,1395 |

اطلس کلانشهر تهران

اطلس كلان شهر تهران، در ويرايش دوم، به بررسى تحولات و دگرگونى ها طى سى سال اخير مى پردازد تا در حوزه هاى سرزمين، جمعيت و مهاجرت، آموزش، اشتغال و فعاليت، مسكن، حمل و نقل، تسهيلات وتجهيزات شهرى، شهرسازى و كيفيت زندگى اين تحولات را پايش، و آن ها را در قالب نقشه ارائه كند. براى تدوين اين مجموعه كه حاصل تلاش جمعى از استادان دانشگاه، متخصصان و كارشناسان با سابقه در اين حوزه ها بوده است، داده هاى مورد نياز از منابع مختلف اطلاعاتى جمع آورى گرديده و پس از پردازش هاى مربوط به كنترل كيفيت و كميت و اطمينان از صحت نسبى آن ها، وارد پايگاه داده شده ا ند. بر اساس مباحث مطرح شده در گروه هاى تخصصى و كميته هاى علمى، شاخص هاى اوليه در هر يك از حوزه هاى ذى ربط تدوين گرديد. اين شاخص ها در مرحله بعد بر مبناى نقشه تهيه شده، تحليل و پس از بحث و بررسى و تاييد كميته هاى علمى وارد مجموعه اطلس شده است.

يكى از موضوعات اصلى كميته هاى علمى، بررسى اطلس هاى مختلف بر اساس موضوع، نحوه ارائه فصل هاى اطلس و كارتوگرافى آن ها بود تا از تجربيات موجود استفاده شود. بخشى از تلاش اين گروه به بررسى و مطالعه ابزارهاى تحليلى معطوف گرديد. به كارگيرى سيستم هاى اطلاعات جغرافيايى و نرم افزارهاى مختلف تكوين و توسعه يافته، به عنوان ابزارهاى بسيار قدرتمند براى تحليل فضايى داده ها و مدل سازى شاخص ها و ارائه و تحليل اطلاعات و امكانات تحليلى آن ها، توأم با بهره گيرى از صاحب نظران مختلف وايجاد هم افزايى علمى، مى تواند اطلس كلان شهر تهران را در زمره اطلس هاى تحليلى قرار دهد.

كارتوگرافى و نحوه نمايش اطلاعات موضوع مهم ديگرى است كه در هر اطلسى از اين نوع بايد مورد توجه قرار گيرد. براى رعايت اصول زيبايى شناسى و همچنين كارتوگرافى منابع مختلف بررسى گرديد و با ترجمه و سود جستن از يكى از كتاب هاى علمى، روش هاى مدرن و روزآمد در حوزه كارتوگرافى و پياده سازى اطلس مورد استفاده قرار گرفت. استفاده از كارتوگرام ها و چارت هاى نقشه ا ى در ارائه هر چه بهتر اطلاعات را نيز مى توان به عنوان يكى از نوآورى ها و برجستگى هاى اطلس مطرح كرد.

در تهيه داده هاى مورد نياز اطلس، سعى شده است از منابع رسمى و دست اول، به ويژه داده هاى سرشمارى نفوس و مسكن استفاده شود. در عين حال برخى از داده هاى رسمى ارائه شده به وسيله سازمان هاى تخصصى نيز ملاك عمل بوده است. با اين همه، در صورت فقدان اطلاعات و ضرورت بهره گيرى از ساير منابع اطلاعاتى، داده هاى برگرفته از اين منابع مورد ارزيابى كيفى قرار گرفته اند. برخى از اطلاعات با استفاده ازروش هاى آمارى به صورت تصادفى چند مرحله ا ى انتخاب شد و مورد بازديد و كنترل زمينى قرار گرفت و گزارش هاى تخصصى در اين زمينه تدوين گرديد و با حضور متخصصان صاحب نظر در حوزه مربوط، در مورد نحوه استفاده از اطلاعات تصميم گيرى صورت مى پذيرفت. بخشى از اطلاعات نيز مربوط به نقشه هاى ساير پروژه ها بوده است، كه اين اطلاعات نيز يا تبديل ساختار شده و يا مجدد رقومى گرديده و وارد پايگاه اطلاعاتى طرح شده اند. اطلاعات ويرايش قبلى اطلس نيز از سوى مدير علمى طرح قبلى در اختيار قرارگرفت. براى انطباق اين داده ها با نقشه هاى اطلس موجود، پردازش هاى لازم روى آنها انجام شد.

بر اساس شرح خدمات تدوين شده و تصميم گيرى هاى شوراى علمى و در هماهنگى با تيم نظارت، داده هاى مورد استفاده در سطح بلوك آمارى، حوزه آمارى، نواحى شهرى، مناطق شهرى تهران و محدوده بندى سازمان هاى مختلف ارائه شده ا ند. فرايند عمل به اين ترتيب بود كه بعد از تدوين اوليه عنوان شاخص ها،روش محاسبه، خروجى هاى مورد انتظار و داده هاى مورد نياز به وسيله كارگروه ها، شاخص هاى پيشنهادى با هماهنگى گروه نظارت نهايى مى شد و پس از آن داده هاى لازم گردآورى، به نقشه متصل و نقشه آن ساخته مى شد تا براى تحليل نقشه در اختيار كارگروه قرار گيرد. در مواردى امكان داشت اين فرايند چندين بار تكرار شود. از اين رو براى ارائه موضوع در بهترين وضعيت، در برخى نقشه ها از انواع آناليزهاى فضايى و آمار فضايى استفاده شده است. همچنين برخى از تحليل ها بر مبناى مدل ها و روش هاى آمارى انجام شده است. در نهايت براى هر نقشه تحليل هايى همراه با روش محاسبه براى درج در اطلس تدوين شد تا پس از كنترل نهايى گزارش هاى هر كارگروه و بازخوانى متن، اصلاح و ويرايش بر روى آن ها انجام شود. در انتها،براساس استانداردهاى كارتوگرافيك و شاخص هاى تحليلى و هماهنگى بين نقشه هاى مختلف هر فصل،نقشه هاى مناسب براى درج در اطلس، به كوشش كارگروه كارتوگرافى تهيه شده است.

محصول نهایی اطلس به سه صورت چاپی، نسخه الکترونیک قابل ارائه روی لوح فشرده و ارائه روی شبکه جهانی اینترنت(http//atlas.tehran.ir) آماده شده است.